Enjeksiyon Makinesi Nedir? Hangi Alanlarda Kullanılır ?

Sanayide parça üretiminde büyük bir yer sahibi olan enjeksiyon konusu hakkında sizleri bu yazımızda aydınlatmaya çalışacağız.

Enjeksiyon makineleri sanayide küçükten büyüğe bir çok parçanın üretilmesinde kullanılan makinelerdir. Özellikle seri üretimlerde ham maddenin hızlı bir şekilde form alıp, çok miktarlarda üretilmesinde en etkili yöntemlerdendir. Aynı şekilli parçaların milyonlara varan art arda üretiminde tercih edilir.

Enjeksiyon Makineleri Kullanımı

İlk kalıplama maliyetleri verildikten sonra, üretilen parça miktarı arttıkça birim başına fiyat oldukça düşer. Bu makineler sayesinde günlük hayatta etrafınızda çoğunlukla karşılaştığınız bütün nesneler üretilmektedir. Etrafınıza biraz bakındığınızda klima iç ünitenizin kapağından, laptopunuza kadar kullanılan parçalar plastik enjeksiyon yöntemiyle imal edilmektedir. Tabi burada parça hacmi, miktarı oldukça önemlidir. Enjeksiyon makinenizin kalıp ( mengene ) kapama basıncı ne kadar yüksekse aldığınız parça gramajı da o kadar yüksek olacaktır.

Enjeksiyon yöntemi dediğinizde konu çok fazla detaylanacaktır. Fakat burada biraz konuyu detaylandırmak sizler için faydalı olacaktır. Enjeksiyonda kullanılan ham maddeler genel olarak, mühendislik plastikleri olarak bilinir. Bu konuda ustalaşmak için bu plastikleri iyi bilmek gerekir. Çünkü nihai üründe istediğiniz bütün özellikler bu plastiğin belirlenmesiyle ortaya çıkacaktır. Gelin sırayla gidelim;

Mühendislik Plastikleri

Bunlar genel olarak endüstride karşınıza çıkan plastik gruplarıdır. Beklediğimiz mekanik ve termal özelliklerine göre tabi ki maliyetine de bakarak bu gruplar arasından seçim yapabilirsiniz. Piyasada genel olarak üreticileri var. Siz seçiminizi yaparken fazlasıyla, özellikler arasında boğulup kalabilirsiniz. Ama çalıştığınız alanda yaygın olarak kullanılan çeşitler bellidir.

Genelde gün içerisinde bu malzemelerin isimlerine sürekli olarak maruz kalıyoruz fakat farkında değiliz. Örneğin her gün su içmek için kullandığımız PET şişeler ( Polyethylene terephthalate ) gibi,  öncelikle yaygın olarak kullanılan mühendislik plastiklerini yazalım. Ardından bunların hangi alanlarda kullanıldığı ile ilgili devam edelim.

  • Akrilonitril Bütadiyen Stiren (ABS)
  • Sıvı Kristal Polimerler (LCP)
  • Polibütilen Tereftalat (PBT)
  • Polimetil metakrilat (PMMA)
  • Poliamid (PA)
  • Poliarilsülfon (PSU/P/PPSU)
  • Polikarbonat (PC)
  • Poliimid (PI)
  • Polioksimetilen (POM)
  • Poliftalamid (PPA)
  • Polifenilen sülfür (PPS)
  • Poliviniliden florür (PVDF)
  • Termoplastik polyester elastomer (TPE-E)
  • Ultra yüksek moleküler ağırlıklı polietilen (UHMWPE)

Mühendislik plastikleri termoplastik malzemelerdir. Termoplastiklere istenilen şekil verilebilir ardından tekrar ısı uygulanıldığında eski hallerine döndürülebilirler. Bu malzemeler ısıya, kimyasala karşı dirençlidirler ayrıca darbe dayanımları iyidir. Ayrıca bu malzemelerin haricinde Termosetler vardır. Bu grup ise istenilen şekil verildikten sonra tekrar ısı uygulayarak eski hallerine döndürülemeyen plastik grubudur. Ben hep, Termoset kelimesinde ki set kısmından aklımda tutarım. Plastiğin set edilen sıcaklıkta ki şekilde ki gibi kalması ve bir daha eski haline dönememesi olarak. Nerde kalmıştık ?

Mühendislik plastikleri ve kullanım alanlarından bahsediyorduk. Neden bu kadar çeşide ihtiyaç duyulmuş, bu kadar çeşit gerekli midir ?

Hemen hemen konuyla ilgili her websitesinde, bu plastiklerin otomotiv, sağlık, elektronik aslında aklınıza gelebilecek her sektörde kullanıldığı bilgisini edinebilirsiniz. Fakat seçim yaparken dikkat edilmesi gereken kriterler nelerdir. En önemli faktör yine her zaman ki gibi kullanıldığı alan ve maliyet. Sertlik elde etmek isteyebilirsiniz ya da TPE gibi akışkanlık – shore değerlerine göre süneklik elde etmek isteyebilirsiniz. Tabi ki en iyi bilgiyi kendi üretim alanınıza göre üreticiye sormak. Fakat üreticiye de sorsanız bazı durumlarda yanılabilirsiniz.

Örnek olarak günlük hayatta kullandığımız telefon kapaklarını düşünün çok sert olanlarda var, çok yumuşak olanlarda yumuşak olanlar genel olarak üretiminde elastron gibi malzemeler kullanılır, istenilen yumuşaklık değeri için aslında süneklik demem gerekli fakat anlatımda kolaylık olsun diye yumuşaklık kelimesini tercih edeceğim. Bu yumuşaklığın birimide shore olarak yani akışkanlık olarak adlandırılır. Bu değerleri de görebilmeniz için üretim gerçekleştiren firmalardan sertlik ve malzeme kartelalarını isteyebilirsiniz.

Üretim sektörü içerisinde plastik enjeksiyon tekrar vurgulamak gerekirse çok önemli bir yere sahiptir. Hızlı bir şekilde üretime geçebilir, nihai ürüne çok hızlı bir şekilde varabilirsiniz. Fakat bu sistemlerinde kendine göre dezavantajları vardır. Çoğu kişi işin kolay olmasını düşünerek sektöre giriş yapabilir. Kalıp yaptırma maliyetlerini göz önüne alabiliyorsa, yaptırdığı kalıplarda baskı alabilir. Fakat makine sayısı, makinelerin mengene kuvvetleri, birçok etkeni göz önüne almalıdır.

Renk Elde Etmek

Bu konunun dışında belki de plastik enjeksiyonda en önemli konulardan bir tanesi istenilen rengin elde edilmesi ve makinelerde ki renk değişimleri olacaktır. İstenilen renkler şeffaf almış olduğunuz mühendislik plastikleri içerisine masterbach adı verilen renkli granüllerin karıştırılmasıyla elde edilebilir veya kendi ayarlamış olduğunuz gramajlarda toz boyalarla elde edilebilir.  Bu boyalar veya masterbach’ lar şeffaf granülünüzle ısıyı gördüğünde karışacak ve renk alacaktır. Hemen şunu da belirtmek isterim ki toz boya ile renk elde etmek zaman alacaktır. Uzmanlık gerektirecektir.

Renginizi hazırlayıp makineye verdiniz ve mühendislik plastiği üreticinizin verdiği sıcaklık değerlerine göre makinenizin kovan sıcaklıklarını ayarladınız. Nozzle sıcaklıklarınızı da ayarladınız. Bir süre baskı aldıktan sonra aynı makinede farklı bir işin ve farklı bir rengin gelmesi durumunda makine temizliği üretim maliyetlerinizi ve zamanınızı en çok etkileyen faktörlerden birisi olacaktır.  Çünkü makinelerde kullandığınız renklere göre temizlenmesi çok uzun zamanlar alabilir. Bu temizlik sırasında da hammadde harcamaya devam edersiniz. Bu sektöre atılacak veya bu sektörde çalışacak kişilerin bunları göz önünde bulundurması çok önemlidir.

Makinelerde kullanacağınız plastik türüne göre temizlikte çok önemlidir. Kullandığınız plastiklerin farklı ergime sıcaklıkları olacaktır. Bu ergime sıcaklıklarına geldikçe daha düşük sıcaklıkta ergiyen malzemelerinizin içinde kalan renk pigmentleri malzemenizin rengine karışacaktır. Örnek olarak 200 C’ de basmış olduğunuz lacivert bir TPE malzemesinden 250 C’ de basmaya geçeceğiniz şeffaf PC malzemesine temizlik yaparken makinenin içerisinde ki düşük sıcaklıklarda ki ergiyen renklerin boyaları karışacaktır.  Bu durum yapacağınız ürünleri sıralarken iyi bir planlama ve teknik tecrübe gerektirir.

Yazıyı burada bitirerek, bu yazıyı sürekli olarak güncel tutacağımızı bildirmek ve tecrübelerimizi size sürekli olarak aktaracağımızı hatırlatmak isteriz.

Ayrıca ilginizi çekebilecek diğer yazılarımız için Anasayfamızı buradan ziyaret edebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Araç çubuğuna atla