Valf Nedir ? Nerelerde Kullanılır ve Çeşitleri Nelerdir ?

Valf Nedir ?

Valfler teknik olarak akışkanı ( sıvı, gaz ) kontrol etmeye yarayan cihazlardır. Bu işlemi akışkanın geçiş yollarını kapatarak, açarak veya kısmi olarak gerçekleştirerek yaparlar. Valflerde akışkan yüksek basınçlı ortamdan düşük basınçlı ortama doğru akar. Günlük hayatta evimizde elimizi yıkamak veya doğal gaz borularından gazın geçişini sağlamak amacıyla bile bir çok valf kullanmaktayız. Ayrıca bu gaz geçişini sağladığımız valflerden sonra, gazı daha fazla açıp kapatmak içinde ocağın kendi akış kontrol valflerini kullanırız.

Sadece etrafımızda değil, vücudumuzda da kan akışının bir yerden bir yere kontrollü olarak geçmesini sağlayan valfler vardır.

Valfler genel olarak her endüstriyel işlem içerisinde bulunur. Bunlara örnek olarak, enerji üretimi, madencilik, petrol gibi bir çok alan sayabiliriz.

Valfler sayesinde akışkanı belirli zamanlarda yönlendirerek bir çok otomasyon harikası makineye hayat verebiliriz. Bu işlemler için kullanılabilecek pek çok valf vardır. Bunlara örnek olarak; küre, bilye, akış kontrol, basınç kontrol, emniyet, yön kontrol olmak üzere istenilen işte kullanılmak üzere bir çok valf türü vardır. Hayat verilecek sisteme göre bu valfleri belirli sıralamalarda seçmeniz gerekmektedir.

Size bu yazımız ile, en basit valflerden, detaylı sistemlerde kurulan valflere kadar değinmek istiyoruz.

Valf Sınıflandırmaları

Valfler, kullanıldığı akışkana göre veya konum değiştirmesinde dışarıdan gelecek kuvvete göre değişiklik gösterir. En çok kullanılan alanlara göre valf çeşitleri;

  • Hidrolik
  • Pnömatik
  • Manuel
  • Selonoid

olarak değerlendirebiliriz.

Hidrolik

Hidrolik, bir bilim dalını ifade etmektedir. Biz bunu endüstriyel alanda kullanmak istersek endüstriyel hidrolik diyebiliriz. Hidrolikte akışkana enerji verilmesi koşuluyla , enerjinin taşınması ve bu sayede çeşitli hareketlerin elde edilmesi sağlanır. Yazımızda sayısal hesaplamalara girmeyip mümkün olduğunca hidrolik devrelerden bahsetmeye çalışacağız.

Hidrolik devreler genel olarak, akışkana enerji kazandırmak için, elektrik motorundan yararlanır. Bu devre elemanı hidrolik devre için çok önemlidir. Burada ki güç kaybı bütün devre elemanlarını etkileyebilir.

Pompalar

Hidrolik pompaların kullanım alanlarına göre bir çok çeşitleri bulunmaktadır. Pompa genel olarak elektrik motorundan almış olduğu enerjiyi akışkanı yönlendirmek için kullanır.

Pompalar ; artan hacim ve azalan hacim prensibine göre çalışmaktadır. Pompa çeşitleri olarak ; Dişli pompalar, paletli pompalar, pistonlu pompalar, vidalı pompalar, Pnömatik pompalar olarak ayrılabilir.

Kullanım alanlarına göre değişiklik gösteren bu pompalar, devrede ki en önemli elemanlardandır.

Silindirler

Akışkandan gelen enerjiyi mekanik işe dönüştüren elemanlar silindirlerdir. Silindir yardımıyla enerji doğrusal veya açısal harekete dönüştürülür. Silindirler genel olarak standart olmalarına rağmen kullanım alanlarına göre özel olarak üretilebilirler.

Silindirlerde önemli olan faktörler çap ve strok uzunluklarıdır. Kullanmak istediğiniz alana göre standartlardan ilgili silindiri alarak tasarım yapmanız gerekir. Silindir çeşitleri ; Tek etkili silindirler, çift etkili silindirler ve Özel silindirler dir.

Hidrolik Valfler

Hidrolik devrelerde çok fazla eleman olmasına rağmen özellikle üzerinde durmak istediğimiz valflerdir. Valfler, akışkanın devre içerisinde yönünü, basıncını, debisini ve çeşitli özelliklerini belirleyen elemanlardır.

Yön Kontrol Valfleri ( Y.K.V )

Akışkanın yönünü belirleyip, akışa izin veren veya engelleyen elemanlardır. Her devrede en az bir adet bulunur.

Yön kontrol valfleri çeşitli şekillerde tanımlanmaktadır. Örnek olarak 3/2 , 4/2 gibi tanımlamaları vardır. 

Burada örnek olarak 4/2 bir valfi inceleyecek olursak, ilk rakam olan 4 akışkanın geçiş yapabileceği yol sayısını, ikinci rakam olan 2 ise valfin konum sayısını belirtmektedir.

Yol sayısı, akışkanın geçiş yapabileceği yolları gösterir. Örnek olarak 4/2 valf 4 yolludur . Bu yollar ; P ( Basınç hattı ), A-B ( İş hattı ) , T ( Tank ) hattıdır.

Bu yollar Y.K.V üzerinde belirtilmiştir. A – B hatları silindir üzerinde ki girişlerdir. Akışkan hangi tarafa doğru yönlendirildiyse, silindir o yöne doğru hareket edecektir.

Bir makine tasarlamaya başladığınızda yapacağınız işe göre bir veya birden fazla yön kontrol valfi kullanmanız gerekebilir.

Basınç Kontrol Valfleri ( B.K.V )

Hidrolik devrelerde akışkan basıncını ayarlamaya yarayan devre elemanlarıdır. Basınç kontrol valflerine en iyi örnek olarak emniyet valflerini verebiliriz. Emniyet valfleri hidrolik devrenin belirlenen basınç ayarını geçmemesi için kullanılır. Ayarlanan basıncın üzerine çıkılması durumunda, valf içinde ki bilye ve yay ayarlanmış basıncın üzerine çıkıldığında açılır ve basıncı yüksek akışkan tekrar tanka gönderilir. Basınç düştüğünde ise tekrar kapanır.

ikinci olarak basınç düşürme valflerinden söz edebiliriz. Bu valfler hidrolik devre içerisinde kullanılan

elamanların daha düşük basınçlara maruz kalması için kullanılır. Basıncın istenilen değerlerde devrede dolanması için gereklidirler.

Yön kontrol valfleri ve basınç kontrol valfleri gibi bir çok valf çeşidi mevcuttur. Bu valfler hidrolik veya pnömatik devrelerde kurulacak sisteme göre çeşitli sıralarda kullanılabilmektedirler.

Şu anda yazımız valflerle ilgili genel bir yazı olduğu için, valf çeşitlerini ileride tek tek detaylı olarak inceleyeceğiz. Kesitler alıp nasıl çalıştığı konusunda daha fazla bilgilendirmelerde bulunacağız.

Pnömatik

Pnömatik, basınçlı hava ile ilgilenilen bir bilim dalıdır. Akışkan olarak hava kullanılır. Havanın sıkıştırılması, sıvılara göre daha fazladır. Pnömatiğin burada hidroliğe göre dezavantajı elde edilen gücün hidroliğe göre daha yetersiz kalması olarak görülebilir.

Pnömatik genel olarak otomasyon teknolojisi olarak da bilinir. Otomasyon hatlarında, malzeme taşıma, paketleme, robotik endüstrilerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Pnömatik sistemler, havayı basınçlandırmak için bir kompresör kullanır. Basınçlandırılmış hava depolanması için bir adet tanka ihtiyaç duyar, fabrika gibi bir ortamda kullanıldığında bu sistemin bir de kurutucuya ihtiyacı vardır. Bu sistemlerin aralarında da sürekli olarak filtreler kullanılır.

Genel olarak fabrika ortamlarında kullanılan sistemlerde, bir adet elektrik motoru havayı basınçlandırmak için, içerisinde vida dişlilerin bulunduğu kompresöre enerji verir. Vidalar havayı sıkıştırarak, separatöre gönderir. Separatörün burada ki görevi vida dişlilerinin havayı sıkıştırırken sürtünme etikisini azaltmak için kullandığı yağı sistemden uzaklaştırmaktır. Burada havayı sıkıştıran kompresörün sadece vida dişlilerinden oluştuğunu düşünmeyin bu vida haricinde başka sistemlerle de olabilir. Yaygın kullanımın vida olduğundan dolayı bu şekilde bahsettik. Separatör ve çeşitli filtrelerden geçen hava, depoya ulaşır. Burada biriktirilen hava fabrika içerisinde ki hatta gönderilmeden önce kurutucuya gönderilir. Kurutucunun depo öncesine veya sonrasına kurulması farklı yönlerden avantaj veya dezavantaj sağlamaktadır. Kurutucuya gelen hava fabrika içerisinde dolaştırılmadan önce önemli bir duraktır. Çünkü bu sistemle çalışan makinelerin ömürleri havanın içerisinde ki suyla direk ilgilidir. Hava silindirlerinin içine mümkün olduğunca kuru hava iletilmelidir. Kuru havayı iletebilmek için, dolaştırılan hava sürekli olarak tesisatta ve makineye girmeden şartlandırıcı çıkışında tekrar su dan arındırılır ve bir miktar yağlanır.

Hidroliğin alt elemanları gibi valflerden ve çeşitli bileşenlerinden ileride detaylı olarak tek tek bahsedeceğiz. Bu noktada silindirler ve valfler genel olarak hidrolik elemanlara benzerlik göstermektedir.

Ayrıca hidrolik ve pnömatik sistemler elektronik sistemlerle birlikte kullanılması neredeyse günümüzde olmazsa olmazlardandır. Bu konuya uzun uzun tekrar değineceğiz.

Yazımızı beğendiyseniz şunlara da göz atabilirsiniz;

Termo elektrik soğutucu Peltier nedir ? için buraya tıklayınız. 

Elektrik motorlarının icadının hikayesi için tıklayınız. 

Bu ve daha fazlalarına Ana sayfadan ulaşabilirsiniz. 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Araç çubuğuna atla